تبلیغات
ایرانیان - فرقه ی وهابیت در ایران(1)
ایرانیان
چو ایران مباشد تن من مباد

الف. مذهب وهّابى‌گرى

«محمد بن عبدالوهّاب نجدى تمیمى» در سال 1115 هـ ./ 1703 م. در عُیینه (یكى از مناطق نجد در جزیرة العرب) به دنیا آمد. او مدت ها زیر نظر پدر، برادر و استادان خود، علوم حدیث، تفسیر قرآن و تاریخ را فرا گرفت تا این كه پدرش در سال 1153 هـ . از دنیا رفت. او مسافرت هاى متعددى انجام داد و سرانجام در سال 1160 هـ. رهسپار درعیه شد و با محمدبن سعود (حاكم منطقه) آشنا و آراء و پندارهاى خود مبنى بر دعوت به توحید خالص و سلفى گرى را مطرح و او را مجذوب خود كرد و پیمان محكمى با هم امضا نمودند.

براساس این پیمان تقسیم كارى صورت گرفت؛ یعنى سمت سازمان دهى و رهبرى نیروها (جیش و سپاه) و نصب والى و حاكم براى مناطق، به عهده محمد بن سعود و سِمَت فتوا دادن، قضاوت و نصب قاضى براى مناطق و اجراى حدود، تعزیرات و جمع و نظارت بر توزیع بیت المال بر عهده محمدبن عبدالوهّاب گذاشته شد. ( [4])

در سایه این پیمان و اتحاد بین محمدبن عبدالوهّاب به عنوان «امام الدین» (العقیدة) و محمدبن سعود به عنوان «امام السیف» (الجیش)، با هدف گسترش توحید و مبارزه با بدعت ها، حمله به مردم روستاها و شهرها آغاز شد و قریب شصت سال این وحدت و همكارى ادامه پیدا كرد.

در طول این مدت، محمدبن عبدالوهّاب با تمسّك به ظواهر بعضى از آیات و احادیث، تمامى مخالفان خود را كافر و مشرك خطاب مى كرد و فتواى قتل آنان و مصادره اموالشان را صادر مى نمود. او پس از تألیف كتاب هاى متعدد و تربیت شاگردان و طرف داران زیادى در سال 1206 هـ. درگذشت و در درعیه به خاك سپرده شد. اینك به طور خلاصه، به بخشى از آراء و پندارهاى محمدبن عبدالوهّاب اشاره مى شود:

توحید: معناى «لااله الاالله» برائت جستن از هر معبودى غیر از الله و اخلاص كامل به خداى یگانه است و هركسى كه به غیر خداوند متوسّل شود، مشرك مى باشد؛ چون از غیر خدا (مخلوقان) طلب كمك و یارى كرده است.

شفاعت: درخواست شفاعت از پیامبر و اولیاى الهى جائز نیست و بدعت است.

قبور: ساختن بناها روى قبور و نذر و نیاز و مانند آن شرك و بدعت است.

اعلان جنگ و جهاد: هر كسى كه دعوت به توحید خالص را نپذیرد و با آن مخالفت كند، مال او حلال و خونش هدر است و جنگ هاى حكّام آل سعود و وهّابیان در حمله به مكّه، مدینه، عراق، یمن و سوریه بر این اساس بوده است. البته علما و دانشمندان شیعه پاسخ هاى مناسبى به ادعاهاى وهّابیان داده اند. ( [5])

درباره سایر آراء و پندارهاى محمدبن عبدالوهّاب مانند مخالفت با اختراعات و اكتشافات جدید، مسأله دخانیات و مانند آن بحث هاى زیادى مطرح مى باشد كه از آن ها صرف نظر مى شود. ( [6])

ب. آثار و عملكردهاى فرهنگى، علمى وهّابیان

پس از آغاز و استمرار دعوت وهّابیان و استقرار حاكمیت آل سعود، بیش تر سرزمین هاى مردم مسلمان جزیرة العرب مانند شهرهاى مكّه، مدینه، طائف، دمام، نجران، بریده، الكبار، هفوف، جدّه، تبوك، ریاض (نجد) قطیف، الأحساء و مناطق دیگر به تصرف و اشغال حاكمان سعودى در آمد و با اجبار، آیین وهّابیان رسمیت یافت، ولى تعدادى از مسلمانان مناطق شرقى مانند قطیف، احساء عسیر و نجران، كه قبلا شیعه اثنا عشرى بودند، تسلیم نشدند و هنوز هم مراسم دینى و مذهبى را طبق اعتقاد خود عمل مى كنند.

وهّابیان نسبت به آیین ها و شعایر مذهبى سخت گیرى زیادى مى كنند و با تعمیر و ساختن قبور پیامبران، زیارت قبور اموات، توسّل به اولیاى الهى، نذر براى مردگان، طلب شفاعت و بزرگداشت آن ها، به طور جدّى، برخورد مى كنند!

تمامى كتب، مجلات و سخنان خطبا در مساجد، به ویژه مسجدالحرام و مسجدالنبى، كه چاپ، منتشر و ایراد مى شود، درباره مباحث توحید و شرك، بدعت و نهى مردم در استفاده از دعا و توسّل و شفاعت مى‌باشد. اینك شرح مهم ترین مراكز و دستگاه هاى فرهنگى تبلیغاتى وهّابیان:

1. تبلیغ وهّابى گرى در داخل عربستان

1ـ وزارت حج و اوقاف و ارشاد و شؤونات اسلامى: به دلیل اهمیتى كه مسأله حج در بین مسلمانان جهان دارد و همه ساله میلیون ها زن و مرد مسلمانِ عاشق حضور در مراسم عبادى ـ سیاسى حج بیت اللّه الحرام و زیارت قبر مقدّس پیامبرگرامى و صحابه ایشان و بازدید از امكنه تاریخى، عازم عربستان مى شوند، حاكمان سعودى وزارت خانه مستقلى به نام «حج» تشكیل داده اند كه وظیفه اساسى و مهم آن، رسیدگى به مسائل حج و حجّاج مى باشد. تمامى علما و دانشمندان وهّابى، باید آمادگى كامل در جهت برگزارى مراسم را داشته باشند و احكام و سؤالات شرعى حاجیان را طبق مذهب وهّابیت پاسخ گویند.

اداره حرمین شریفین (مكّه و مدینه) از وظایف عمده وزارت حج و شؤونات اسلامى است. این وزارت خانه به طور منظّم، كتب، مجلاتى براى معرفى مكان هاى تاریخى و اعمال مذهبى مسلمانان طبق مذهب وهّابیت چاپ، منتشر و توزیع مى كند. ( [7])

 لازم به ذكر است كه مؤسسات و نهادهاى متعددى مانند «مجلس شوراى الدعوة والارشاد»، «المجلس الاعلى و الشؤون الاسلامیة»، «ریاسة شؤون الحرم المكّى والحرم المدنى»، «دور الحج فى نشره الدعوة»، «هیئة الأمر بالمعروف و النهى عن المنكر»، «الرسالة العالیة لادارة الهجرة العلمیة والاِفتا»، «الجماعة الخیریة لتحفیظ القرآن الكریم» و «هیئة كبار العلماء» زیرنظر وزارت حج فعالیت مى كنند كه هر كدام به سهم خود با برپایى جلسات، سخن رانى ها در داخل و خارج، تألیف كتب و چاپ نشریات و توزیع و اهداى آنان، به ویژه در ایام حج (ماه هاى ذى القعده و ذى الحجه)، به وظایف خود عمل مى كنند.

2 ـ دانشگاه ها و مراكز علمى، مذهبى

1) «جامعة ام القرى» بمكة المكرمة: این دانشگاه در سال 1369 هـ. ابتدا به صورت دانشكده «الشریعة» تأسیس و در سال 1401 هـ. با موافقت مجلس الوزراء به دانشگاه ام القرى تغییر نام داد. هدف از تأسیس این دانشگاه، آموزش زبان عربى و گسترش فرهنگ اسلامى براى برادران و خواهران مى باشد و در شهرهاى جدّه و طائف نیز شعبه دارد.

دانشكده هاى «كلیة الشریعة»، «مركز البحوث العلمى»، «احیاء التراث الاسلامى»، «مركز البحوث النفسیة والتربویة»، «مركز ابحاث الحج»، «معهد تعلیم اللغة العربیة» و «المركز العالمى للتعلیم الاسلامى» زیرنظر این دانشگاه فعالیت مى كنند.

این دانشگاه تاكنون كتاب ها و مجلات متعددى را چاپ و منتشر كرده است. ( [8])

2) الجامعة الاسلامیة بالمدینة المنوّرة: این دانشگاه در سال 1380 هـ. براى خدمت به جهان اسلام و كمك به آموزش و تربیت علما و خطبا و مبلّغان مذهبى در شهر مدینه تأسیس شد كه تاكنون فعالیت هاى مهمى در زمینه چاپ و نشر كتاب و مجله انجام داده است.

3) «جامعة الامام محمدبن سعود الاسلامیة»: این دانشگاه در سال 1394 هـ. با هدف خدمت به جهان اسلام در زمینه بحث هاى اسلامى و گسترش و تبلیغ آن در كشورهاى گوناگون تأسیس شد. دانشكده هاى مهم «كلیة اللغة العربیة»، «كلیة اصول الدین»، «كلیة العلوم الاجتماعیة»، «المعهد العالى للقضاء» و «مركز البحوث» وابسته به آن هستند كه كتاب ها و مجلّات گوناگونى در زمینه اهداف خود، چاپ و توزیع نموده اند. ( [9])

4) جامعة الملك سعود: این دانشگاه از سال 1398 هـ. در زمینه مباحث تربیتى، اقتصادى، ادبى، ادارى، بیمارستانى و سایر علوم فنى مانند زراعت و هندسه تأسیس  شد و آثار و تألیفات گوناگونى به زبان هاى عربى و انگیسى منتشر نموده است. ( [10])

5) جامعة الملك عبدالعزیز: این دانشگاه از سال 1405 هـ. تأسیس و در زمینه مباحث اقتصادى و ادارى و آداب و علوم انسانى و زمین شناسى، هندسه و مانند آن فعالیت مى كند. از مهم ترین مراكز علمى این دانشگاه، «مركز أبحاث الاقتصاد الإسلامى» مى باشد كه تاكنون 207 كتاب و 20 نشریه مهم منتشر نموده و با «سازمان كنفرانس اسلامى» نیز همكارى دارد. ( [11])

3ـ رابطه العالم الاسلامى: این مركز در سال 1381 هـ./ 1962 م توسط ملك سعود در مكّه افتتاح شد و تاكنون 38 سال از تأسیس آن مى گذرد و از پرقدرت ترین سازمان هاى مذهبى در عربستان محسوب مى شود.

وظایف مهم این مركز عبارتند از: آموزش هاى اسلامى، چاپ و توزیع قرآن و كتب اسلامى، آموزش زبان عربى، كمك مالى به كشورها و اداره مؤسسات خیریه در سراسر جهان.

مجموعه اى از مجامع و ادارات دینى وابسته به این سازمان عبارتند از:

 1. مجمع فقه اسلامى؛ ( [12])  2. شوراى عالى جهانى مساجد؛ 3. مؤتمر (كنفرانس) تربیت اسلامى؛ 4. جمعیت اسلامى جوانان.

این سازمان طى 10 سال گذشته قریب یك میلیارد ریال صرف ساختمان بناهاى اسلامى و ترویج اسلام سعودى نموده و دولت عربستان مبلغ 35 میلیون ریال به سازمان هاى خیریه، بیمارستان ها و درمانگاه ها در خارج از كشور، 20میلیون ریال به نشر و حفظ قرآن و ارشاد اسلامى كمك كرده است.

تاكنون بیش از یك هزار مسجد و صدها مركز اسلامى در سراسر جهان  زیر نظر این سازمان مشغول فعالیت هستند.

كمك هاى این مركز در كشورهاى دیگر براى احداث 2 مؤسسه اسلامى، 1259 مسجد، 1069 مدرسه، 200 مؤسسه مذهبى، 134 دانشگاه، 41 درمانگاه، 76 بیمارستان و یك دانشكده جهان عرب در پاریس هزینه شده است. ( [13])

4ـ رئاسة ادارات البحوث العلمیة والافتاء و الدعوة والارشاد(هیئة كبار العلماء): در سال 1391 هـ. به دستور ملك خالدبن عبدالعزیز، فرمانى خطاب به شیخ ابراهیم بن محمد آل الشیخ (از نوادگان محمدبن عبدالوهّاب) صادر و قرار شد، گروهى از علما و دانشمندان وهّابى عربستان متشكّل شوند تا ضمن بحث و بررسى، (به صورت گروهى و دسته جمعى) فتواهاى لازم براى احكام شرعى بدون توجه به مذاهب فقهى مشهور اهل سنّت (حنبلى، شافعى، حنفىو مالكى) را صادر نمایند و مردم نیز موظّف به پیروى و اطاعت باشند.

در سال 1395 هـ. پس از مرگ شیخ ابراهیم بن محمد آل الشیخ، ریاست این اداره به شیخ عبدالعزیز بن عبدالله بن باز (آل الشیخ) منتقل گردید.

«شیخ عبدالعزیز بن عبدالله بن باز» در سال 1330 هـ. در شهر ریاض متولد شد. دروس دینى و اسلامى را از استادانى مانند الشیخ محمد بن عبداللطیف بن عبد الرحمان آل الشیخ و الشیخ محمد بن ابراهیم آل الشیخ فرا گرفت. سپس سال ها امور قضا، تدریس، سخن رانى و ریاست دانشگاه اسلامى در مدینه را عهده دار بود. بن باز در سال 1346 هـ. در اثر بیمارى از دو چشم نابینا گردید، ولى مشكل كورى نتوانست او را از فعالیت علمى و سیاسى باز دارد.

5ـ سایر مراكز و مؤسسات مذهبى: مؤسسات و سازمان هاى دیگرى كه در عربستان، به فعالیت هاى مذهبى ـ دینى و خیریه مى پردازند، عبارتند از:

1. «هیئه الأمر بالمعروف والنهى عن المنكر» 2. «الجماعه الخیریه لتحفیظ القرآن الكریم»؛ 3. «مجمع الملك فهد لطباعة المصحف الشریف»؛ 4. الندوة العالمیه للشباب الإسلامى»؛ 5. «المجلس الأعلى للشؤون الاسلامیة»؛

روشن است به دلیل آن كه كشور عربستان از قدیم یك كشور تاریخى، اسلامى و مذهبى بوده، همواره فرهنگى آمیخته به دین و آداب و رسوم مذهبى داشته و مردمان این كشور نیز پاى بندى زیادى به انجام فرایض دینى، آداب و سنن مربوط به مذهب دارند. البته در كنار فرهنگ دینى، فرهنگ و آداب و رسوم قبیله اى و نژادى نیز در مردم تأثیر داشته است. ( [14])

6ـ حوزه هاى علمیه و مراكز آموزشى ـ دینى: در كشور عربستان، چیزى بنام حوزه هاى علمیه، آنطورى كه در كشورهاى شیعه نشین مرسوم بوده و هست، وجود ندارد. پس از استقرار دولت عربستان سعودى (به ویژه در مرحله سوم آن بدست ملك عبدالعزیز بن سعود در سال 1353 هـ.) دولت تلاش زیادى به عمل آورد تا غیر از مراكز دانشگاهى، مركزیتى به عنوان حوزه هاى علمى مانند حوزه هاى علمى شیعه و یا مدارس امام خطیب (الجامعات الاسلامیة در عثمانى و جامع الأزهر در مصربوجود نیاید.

در واقع، حوزه هاى علمى ـ دینى عربستان، شكل دانشگاهى تكامل یافته است، به طورى كه مروّج آیین و مذهب رسمى وهّابیت هم هستند. از گذشته هاى دور تاكنون، از داخل و خارج عربستان علاقه مندان به تحصیل در رشته هاى دینى مانند قرآن، تفسیر، حدیث، تاریخ اسلام و فقه جذب دانشگاه هاى این كشور مانند «جامعة ام القرى»، «جامعة الملك سعود»، «جامعة الملك عبدالعزیز» و «جامعة الاسلامیة فى المدینة» مى شوند.

براى نمونه، دانشگاه اسلامى در مدینه (تأسیس در سال 1381 هـ.) با 5 دانشكده تخصصى و بخش هاى گوناگون وابسته، به آموزش دانش جویان در شریعت اسلامى، تبلیغ و ارشاد، اصول دین، قرآن و حدیث، حدیث و روایات شریفه، مطالعات اسلامى، زبان عربى و مانند آن مى پردازد. فارغ التحصیلان این مراكز علمى به اقامه نماز جماعت در مساجد و تبلیغ مسائل شرعى و دینى در داخل و خارج عربستان مشغول مى شوند. ( [15])

در كشور عربستان، هرگونه فعالیت مذهبى خارج از آیین وهّابیت ممنوع است و به شدت با آن برخورد مى شود. البته در میان وهّابیان نیز گرایش هاى مختلف تندروى افراطى (متعصّب)، سنّت گرا، معتدل و میانه‌رو وجود دارند.

ارتباط و وابستگى شدید سیاسى، نظامى، اقتصادى كشور عربستان به امریكا، انگلستان، مسأله فلسطین، مسائل حج و برخورد با حجاج ایرانى در سال 1407 هـ./ 1366 ش، جنگ ایران و عراق، مسأله افغانستان، گروه «سپاه صحابه» و گروه «طالبان»، باعث اعتراض و شورش هاى متعددى در شهرهاى مكّه، مدینه و مناطق دیگر، به ویژه مناطق شیعه نشین، شده است.

دولت سعودى در نصب مسؤولان دینى، سیاسى و اقتصادى كشور دقت زیادى صرف مى كند تا مبادا مخالفان سیاست هاى آل سعود میدان و فرصت فعالیت پیدا كنند.

7ـ مراكز انتشاراتى، رسانه اى و كتاب خانه اى: حكام وهّابى آل سعود از تمامى امكاناتى كه از استخراج بى حدّ و حساب نفت به دست مى آید، در راه تبلیغ حكومت استبدادى سعودى و آیین منحرف وهّابیت استفاده مى كنند. یكى از مهم ترین فعالیت هاىِ مراكز فرهنگى، رسانه اى (رادیو، تلویزیون و مطبوعات) تلاش در معرفى نظام حكومتى آل سعود و آیین وهّابیت به عنوان بهترین تشكیلات ادارى و مذهب مورد علاقه مردم و هماهنگ با قرآن و سنّت نبوى است. هرگونه تحقیق و پژوهشى كه همگام این برنامه ها باشد، تهیه، تنظیم، منتشر، نگه دارى و تبلیغ مى گردد و هرگونه تألیف و تحقیقى كه موافق با مذاهب دیگر (به ویژه مذهب تشیّع دوازده امامى) باشد، به عنوان انحراف از دین اسلام و بدعت و كفر معرفى و مردم را از نزدیك شدن به آن منع مى كنند.

براى نمونه، تعدادى از كتابخانه ها، مراكز انتشاراتى، آثار منتشره و رسانه هاى تبلیغاتى كشور عربستان ذیلا معرفى مى شود.

الف) كتاب‌خانه‌ها:

1. كتاب‌خانه دانشگاه ملك سعود در شهر ریاض داراى بیش از 11 میلیون جلد كتاب عربى و فارسى، 3000 نشریه ادوارى، 8600 نشریه دولتى و منابع كمیاب خطى فراوان؛

2. كتاب خانه عمومى ملك عبدالعزیز داراى 200000 جلد كتاب عربى، انگلیسى و مجموعه زیادى از نسخه هاى خطى كمیاب و نشریات ادوارى در موضوعات گوناگون؛

3. كتاب خانه دانشگاه اسلامى مدینه منوّره داراى 334000 جلد كتاب، نشریه، پایان نامه، اسلاید و میكرو فیلم در موضوعات گوناگون؛

4ـ كتاب‌خانه انجمن اداره عمومى داراى بیش از 1770000 جلد كتاب عربى، انگلیسى و مجلات دوره‌اى و نشریات دولتى؛

5ـ كتاب خانه ملى ملك فیصل داراى 37000 جلد كتاب به زبان عربى، انگلیسى و فرانسه؛

6ـ كتاب خانه ملى ملك فهد در حال حاضر، بیش از 30 هزار مدرك و سند پیرامون تاریخ عربستان و توسعه كشور سعودى را نگه دارى مى كند.

ب) مؤسسات انتشاراتى و چاپ خانه ها:

بیش از 117 مركز انتشاراتى و چاپ خانه در زمینه چاپ و انتشار كتاب و مجله در عربستان تأسیس شده كه مهم ترین آن ها به شرح ذیل است:

1. دار ابن الجوزى، دمام؛ 2. مؤسسة اُسام، الریاض 3. مكتبة الأوس، المدینة؛ 4. مكتبة الباز، مكّة؛ 5. دارالشروق للنشر والتوزیع، جدّة؛ و...

              ادامه دارد توجه کن




نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 1389/03/26 توسط مهدی آرا